|
ทฤษฎีป้องกันดินเสื่อมโทรมและการพังทลายของดิน โดย
หญ้าแฝก
(Vetiver Grass)
การชะล้างพังทลายของดินก่อให้เกิดการสูญเสียหน้าดิน
ที่ประกอบไปด้วยสารอาหารที่ซึ่งสะสมในดินรวมทั้งความอุดมสมบูรณ์จากธรรมชาติ
สภาพความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินส่วนใหญ่
เกิดจากกรณีผิวหน้าดินถูกกัดเซาะจากฝนที่ตกลงมาและน้ำที่ไหลบ่าหน้าดินเป็นจำนวนมากเช่นนี้
ทำให้หน้าดินสูญเสียความอุดมสมบูรณ์ไป
บางครั้งยังเกิดปัญหาดินพังทลาย
ก่อให้เกิดผลเสียหายต่อพื้นที่ทางการเกษตรกรรมสูง
ทำให้ผลผลิตลดลง
แม้ว่าจะเป็นพื้นที่ที่ได้รับปริมาณน้ำฝนมากเพียงพอ
จากการไหลบ่าของน้ำฝนเป็นจำนวนมากนี้เองเมื่อไม่มีสิ่งใดมากั้นชะลอไว้
ทำให้พื้นดินไม่สามารถเก็บกักน้ำฝนได้เต็มที่
และผิวหน้าดินจะถูกกัดเซาะพังทลายอย่างรุนแรง
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงตระหนักถึงสภาพปัญหาและสาเหตุที่เกิดขึ้น
โดยทรงศึกษาถึงศักยภาพของ "หญ้าแฝก"
ซึ่งเป็นพืชที่มีคุณสมบัติพิเศษในการช่วยป้องกันการชะล้างพังทลายของหน้าดินและอนุรักษ์ความชุ่มชื้นใต้ดินไว้
อีกทั้งเป็นพืชพื้นบ้านของไทย
วิธีการปลูกก็ใช้เทคโนโลยีแบบง่ายๆ
เกษตรกรสามารถดำเนินการได้เองโดยไม่ต้องให้การดูแลหลังการปลูกมากนัก
อีกทั้งประหยัดค่าใช้จ่ายกว่าวิธีอื่น ๆ อีกด้วย
จึงได้มีพระมหากรุณาธิคุณพระราชทานพระราชดำริให้ดำเนินการศึกษาทดลองเกี่ยวกับหญ้าแฝก
มีใจความสรุปได้ว่า
-
หญ้าแฝกเป็นพืชที่มีระบบรากลึก
แผ่กระจายลงไปในดินตรงๆ เป็นแผงเหมือนกำแพง
ช่วยกรองตะกอนดินและรักษาหน้าดินได้ดี
จึงควรนำมาศึกษาทดลองปลูก
ให้ทดลองปลูกหญ้าแฝกเพื่อป้องกันการพังทลายของดินในพื้นที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาและพื้นที่อื่นๆ
ที่เหมาะสมอย่างกว้างขวาง
โดยเฉพาะศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริและศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
-
การดำเนินการศึกษาทดลองการปลูกหญ้าแฝก
ให้พิจารณาลักษณะของภูมิประเทศ
ซึ่งแบ่งตามลักษณะของพื้นที่ ดังนี้
-
การปลูกหญ้าแฝกบนพื้นที่ภูเขา
ให้ปลูกหญ้าแฝกตามแนวขวางของความลาดชันและในร่องน้ำของภูเขาเพื่อป้องกันการพังทลายของหน้าดินและช่วยเก็บความชื้นในดินไว้ด้วย
-
การปลูกหญ้าแฝกบนพื้นราบให้ดำเนินการในลักษณะ
ดังนี้
-
ปลูกโดยรอบแปลง
-
ปลูกลงในแปลง ๆ ละ 1 หรือ 2 แนว
-
สำหรับแปลงพืชไร่ให้ปลูกตามร่องสลับกับพืชไร่
-
การปลูกหญ้าแฝกรอบสระน้ำ
เพื่อป้องกันอ่างเก็บน้ำมิให้ตื้นเขิน
อันเนื่องมาจากตะกอนจากการพังทลายของดิน
ตลอดจนช่วยรักษาดินเหนืออ่างและช่วยให้ป่าไม้ในบริเวณพื้นที่รับน้ำให้ทวีความอุดมสมบูรณ์ขึ้นอย่างรวดเร็ว
-
การปลูกหญ้าแฝกเหนือบริเวณแหล่งน้ำ
ปลูกเป็นแนวป้องกันตะกอนดินและกรองของเสียต่าง ๆ
ที่ไหลลงแหล่งน้ำ
|